Davamlı insan inkişafının ən geniş tətbiq olunan göstəricisi İnsan İnkişafı Əmsalıdır (İİƏ). Bu əmsalın hesablanması zamanı 3 qrup göstəricidən istifadə olunur: sağlamlıq, təhsil və gəlir. Məhz bu göstəricilər əsasında BMT tərəfindən dünyanın 191 ölkəsini özündə ehtiva edən İİƏ üzrə xüsusi hesabat hazırlanır. Sözügedən hesabatda ölkələr üzrə insan inkişafının qiymətləndirilməsi əsasında hər bir ölkənin dünyada tutduğu yer də öz əksini tapır. Aparılan təhlil və müqayisələr ölkələrin insan inkişafı sahəsində əldə etdikləri nailiyyətləri görmək və gələcək inkişaf strategiyalarının müəyyən edilməsi baxımından xüsusi rol oynayır.
Bu gün mən sizlərə Azərbaycan, Türkiya, Rusiya, Almaniya və Ermənistanın timsalında İİƏ-nin sağlamlıq göstəricilərinin bəzi indiqatorlarını özündə ehtiva edən 2021-ci il üzrə nəticələri əks etdirən cədvəli təqdim edirəm:
№ | Ölkənin adı | Gözlənilən ömür müddəti | Uşaq ölümü
(hər 1 000 nəfərə) |
Doğuş zamanı ana ölümü
(hər 100 min nəfərə) |
Səhiyyəyə ayrılan xərclər
(adambaşına, ABŞ dolları ilə) |
Siqaret çəkmə göstəricisi
(%-lə) |
ÜDM adambaşına, (ABŞ dolları ilə) | Dünya ölkələri arasında davamlı insan inkişafı göstəricilərinə görə tutduğu yer |
1 | Azərbaycan | 69,4 | 19,1 | 26 | 193 | 24 | 14 257 | 91 |
2 | Türkiyə | 76 | 7,5 | 17 | 396 | 30,7 | 31 033 | 48 |
3 | Rusiya | 69,4 | 5 | 17 | 653 | 26,8 | 27 166 | 52 |
4 | Almaniya | 80,6 | 2,3 | 7 | 5 440 | 22 | 54 534 | 9 |
5 | Ermənistan | 72 | 9,6 | 26 | 524 | 25,5 | 13 158 | 85 |